Przełom w sprawach o zasiedzenie służebności przesyłu. Jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a Sąd Najwyższy przygotowuje uchwałę

Właściciele nieruchomości, przez które przebiegają linie energetyczne, gazociągi lub inne urządzenia przesyłowe, mogą zyskać nowe możliwości dochodzenia swoich praw. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. podważył dotychczasową praktykę zasiedzenia służebności przesyłu. Teraz kluczowe znaczenie może mieć oczekiwana uchwała Sądu Najwyższego.

Właściciele nieruchomości, przez które przebiegają linie energetyczne, gazociągi lub inne urządzenia przesyłowe, mogą zyskać nowe możliwości dochodzenia swoich praw. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. podważył dotychczasową praktykę zasiedzenia służebności przesyłu. Teraz kluczowe znaczenie może mieć oczekiwana uchwała Sądu Najwyższego.

Trybunał Konstytucyjny po stronie właścicieli nieruchomości

W wyroku z 2 grudnia 2025 r., sygn. akt P 10/16, Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucją wykładnię przepisów Kodeksu cywilnego pozwalającą przedsiębiorstwom przesyłowym lub Skarbowi Państwa na nabywanie przez zasiedzenie, przed 3 sierpnia 2008 r., służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.

Dotychczas przedsiębiorstwa energetyczne, gazowe czy wodociągowe często powoływały się na wieloletnie korzystanie z cudzych nieruchomości, twierdząc, że doszło do zasiedzenia służebności. Pozwalało im to korzystać z gruntów bez konieczności wypłacania właścicielom wynagrodzenia za ustanowienie służebności.

Tymczasem przepisy regulujące służebność przesyłu zostały wprowadzone do Kodeksu cywilnego dopiero 3 sierpnia 2008 r. Trybunał zakwestionował możliwość wywodzenia z wcześniejszych przepisów prawa do zasiedzenia służebności odpowiadającej jej treścią.

Pełna treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego – P 10/16

Sąd Najwyższy rozstrzygnie kolejne wątpliwości

Sprawa nie jest jednak definitywnie zakończona. Do Sądu Najwyższego trafiło zagadnienie prawne zarejestrowane pod sygnaturą III CZP 38/26.

Sąd Najwyższy ma rozstrzygnąć przede wszystkim, czy przedsiębiorstwa przesyłowe mogły nabywać służebność przez zasiedzenie przed 3 sierpnia 2008 r. oraz czy okres korzystania z nieruchomości przed tą datą można doliczać do okresu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku urządzeń infrastruktury przesyłowej wybudowanych jeszcze w czasach PRL.

Pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie sądów nadal występują rozbieżności. Dodatkową kwestią pozostaje brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw. Oczekiwana uchwała Sądu Najwyższego może zatem istotnie wpłynąć na praktykę rozpoznawania tego rodzaju spraw.

Według informacji opublikowanych przez „Rzeczpospolitą” termin posiedzenia Sądu Najwyższego nie został jeszcze wyznaczony.

Artykuł „Rzeczpospolitej” dotyczący planowanej uchwały SN

Co to oznacza dla właścicieli działek?

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego może mieć istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się słupy energetyczne, linie wysokiego napięcia, gazociągi oraz inne urządzenia przesyłowe.

Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego, właściciel może dochodzić ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. W zależności od okoliczności sprawy możliwe jest również dochodzenie roszczeń związanych z dotychczasowym korzystaniem z gruntu.

Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel automatycznie uzyska odszkodowanie lub wynagrodzenie. Konieczne jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości, daty posadowienia urządzeń oraz ewentualnych decyzji administracyjnych i innych tytułów prawnych przedsiębiorstwa.

Najbliższe rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego może mieć kluczowe znaczenie dla tysięcy właścicieli nieruchomości w Polsce, zwłaszcza tych, którzy przez dziesięciolecia nie otrzymali żadnego wynagrodzenia za korzystanie z ich gruntów przez przedsiębiorstwa przesyłowe.